HOMEPAGE van FIEP de DWARSFLUIT

Hout: dwarsfluit info
 
   
Deze site werkt niet als JavaScript in de browser geblokkeerd is. Homepage of
Fiep the Flute
 
 
    WIE IS FIEP?
 
Wie is Fiep?  
De dwarsfluit
dwarsfluit bouw
dwarsfluit principe
 
Dwarsfluit leren spelen
algemene eisen
aanschaf dwarsfluit
dwarsfluitles nemen?
dwarsfluitleraar
 
Hoe speel je dwarsfluit?
basiskennis
verzorging dwarsfluit
blazen en embouchure
positie en houding handen
vingerzetting / grepentabel
ademhalingstechniek
 
   
  Hallo, ik ben Fiep de dwarsfluit en ik vertel hier het een en ander over mijn bouw, hoe ik in principe werk, hoe je me bespelen moet en hoe je dat leren kan. Je vindt me ook in les- en speelboeken als "LEER DWARSFLUIT MET FIEP" geschreven door Frits Leffef. Die heeft veel boeken met bladmuziek voor allerlei instrumenten geschreven. Voor de dwarsfluit is er bladmuziek voor 1, 2 (duet), 3 (trio) en 4 dwarsfluiten (kwartet) en je vindt er veel stijlen in zoals pop, rock, latin, jazz, maar ook klassiek. Er zit vaak begeleiding bij op CD, zodat je lekker mee kan spelen met een orkest (play along).

In het menu boven kun je alle dwarsfluit bladmuziek vinden.
  Fiep de Dwarsfluit
     
up home Fiep      

 
    DE DWARSFLUIT de bouw
 
Wie is Fiep?  
De dwarsfluit
dwarsfluit bouw
dwarsfluit principe
 
Dwarsfluit leren spelen
algemene eisen
aanschaf dwarsfluit
dwarsfluitles nemen?
dwarsfluitleraar
 
Hoe speel je dwarsfluit?
basiskennis
verzorging dwarsfluit
blazen en embouchure
positie en houding handen
vingerzetting / grepentabel
ademhalingstechniek
 
   
  De dwarsfluit wordt, vanwege zijn bouw en voortbrenging van de tonen, gerekend tot de houten blaasinstrumenten. Hij wordt tegenwoordig echter meestal niet van hout gemaakt (ebbehout, grenadillehout), maar van een legering van koper en zilver. Hij kan dan verzilverd en verguld zijn; soms wordt ook platina gebruikt.

De dwarsfluit bestaat uit de kop, het middenstuk en de voet.
De kop is conisch en bevat de mondplaat met daarin de blaasopening, ook mondgat genoemd. Het middenstuk en de voet zijn cilindrisch gebouwd; zij bevatten de toongaten die door middel van kleppen geopend en gesloten worden.

De onderdelen van de dwarsfluit
 
De kop is aan een kant afgesloten met een kurk met daarop de stemschroef. De afstand, tussen de binnenkant van de kurk en de blaasopening, bepaalt de stemming van de octaven. De grootte van die afstand is, gerekend vanaf het midden van de blaasopening, gelijk aan de binnendiameter van de dwarsfluit op die plaats. Op veel wisstokken is deze grootte ter controle aangegeven middels een inkeping. Als je de wisstok met de achterkant in de kop steekt en je kijkt in de blaasopening, dan moet je in het midden daarvan de inkeping zien. Genoemde afstand mag je dus in principe niet veranderen want dan wordt de dwarsfluit vals!
 
Met de stemschroef kan de kurk op de juiste plaats gebracht worden. Als je hem met de klok meedraait verschuift de kurk er naar toe. Als de stemschroef dus los is gegaan, door bijvoorbeeld het trillen van de fluit op de fiets naar les, draai hem dan niet te strak vast. Controleer van tijd tot tijd of de kurk nog op de goede plaats zit. Door de kop meer of minder in het middenstuk te draaien kun je de dwarsfluit zonodig gelijk stemmen met een ander instrument (minder in = lagere stemming; meer in = hogere stemming).
up home Fiep  

 
    DE DWARSFLUIT principe
 
Wie is Fiep?  
De dwarsfluit
dwarsfluit bouw
dwarsfluit principe
 
Dwarsfluit leren spelen
algemene eisen
aanschaf dwarsfluit
dwarsfluitles nemen?
dwarsfluitleraar
 
Hoe speel je dwarsfluit?
basiskennis
verzorging dwarsfluit
blazen en embouchure
positie en houding handen
vingerzetting / grepentabel
ademhalingstechniek
 
   
  Hoe de verschillende tonen ontstaan 
De dwarsfluit wordt, gezien vanuit de speler, altijd met de kop naar links bespeeld. Als de G-klep "in line" is moet het blaasopening in het verlengde daarvan staan; zoniet, dan moet de binnenzijde van de blaasopening in het verlengde staan van de buitenzijde van de C2-klep.
 
  • De tonen worden in de eerste plaats verkregen door lucht over de blaasopening tegen de uiterste rand ervan te blazen. Op deze rand wordt de lucht als het ware in twijfel gebracht of hij in de dwarsfluit zal gaan of er overheen. Daardoor ontstaat een trilling in de lucht die zich haaks daarop in de dwarsfluit verplaatst.
  • Ten tweede worden tonen verkregen door de kleppen te gebruiken; daarmee maak je de dwarsfluit in principe korter of langer. Gerekend binnen een octaaf worden de toon lager naarmate er meer kleppen gesloten zijn (dus de dwarsfluit wordt langer) en andersom.
  • In de derde plaats worden tonen verkregen door de spanning en stand van de lippen te veranderen. Dit wordt de embouchure genoemd. Net als bij de meeste blaasinstrumenten is in feite voor elke toon een aparte embouchure nodig.
Eenvoudig gezegd krijg je door het verhogen van de lipspanning een hogere toon. Omdat de dwarsfluit ter hoogte van de kleppen cilindrisch is, blaast hij eerst over in het octaaf. Dat wil zeggen dat je door het verhogen van de lipspanning bij dezelfde stand van de kleppen een octaaf hogere toon krijgt. Vervolgens blaast hij eerst over in de derde (duodecime) en dan de vierde natuurtoon (dubbel octaaf). En als je erg je best doet kun je nog hoger.
De tonen die ontstaan als tweede natuurtoon (door overblazen in het octaaf) worden gebruikt zonder correctie van de greep, behalve d" en es". De overige natuurtonen noemen we flageolettonen; ze hebben een toverachtige klank en worden alleen in speciale gevallen gebruikt, bijvoorbeeld in snelle loopjes en om een apart effect te bereiken. Tonen hoger dan cis"' worden dus meestal zonder overblazen gespeeld en hun grepen zijn anders, namelijk gecorrigeerde overblaasgrepen of een combinatie van overblaasgreep en gewone greep. De laagste toon op de dwarsfluit is c'; behalve bij instrumenten met een b-voet, die kunnen nog een halve toon lager. De hoogste toon is meestal c"" (hangt van de speler af). 

De oorspronkelijke dwarsfluit, de traverso, heeft geen kleppen maar 6 kleine gaten die met de vingers gesloten worden; net als bij de blokfluit. De tegenwoordige dwarsfluit heeft grote gaten die met kleppen gesloten worden, hetzij direct met de vingers of door middel van hefboompjes. Dit systeem, dat het spelen zeer vergemakkelijkt, noemt men het Böhmsysteem naar de uitvinder ervan Theobald Böhm (1794-1881). 

up home Fiep  

 
    DWARSFLUIT LEREN SPELEN algemene eisen
 
Wie is Fiep?  
De dwarsfluit
dwarsfluit bouw
dwarsfluit principe
 
Dwarsfluit leren spelen
algemene eisen
aanschaf dwarsfluit
dwarsfluitles nemen?
dwarsfluitleraar
 
Hoe speel je dwarsfluit?
basiskennis
verzorging dwarsfluit
blazen en embouchure
positie en houding handen
vingerzetting / grepentabel
ademhalingstechniek
 
   
  Algemene eisen kunnen hier slechts globaal worden gegeven.
 
Minimum leeftijd
De minimum leeftijd is meestal 9 jaar. Als je jonger bent moet je of groot genoeg zijn om een dwarsfluit vast te kunnen houden, of je kan een korte dwarsfluit aanschaffen (= met een teruglopende kop).
 
Maximum leeftijd
Ha, ha, die is er niet!  
 
Lichaamsbouw
Een mooie klank uit de dwarsfluit halen en de tonen duidelijk kunnen spelen, is jammer genoeg niet alleen afhankelijk van goede wil en regelmatig oefenen. Van belang zijn onder meer ook de vorm van je mondholte, en de vorm en stand van tanden en lippen:
  • Hoe hoger het verhemelte, des te voller is de klank.
  • Zit er veel ruimte tussen de voortanden en/of sluiten onder- en bovenkaak niet redelijk op elkaar (is er dus sprake van een sterke onder- of bovenbeet), dan is dat een probleem. Je zult dan veel meer moeten oefenen terwijl het resultaat niet echt optimaal zal worden!
  • De ideale stand van de lippen is, dat de uitblaasopening in het midden van de mond valt en klein en rond is. Er zijn echter nogal wat mensen die dit niet voor elkaar krijgen omdat hun bovenlip aan de onderkant in het midden naar beneden loopt in plaats van naar boven; ze hebben bij het blazen een tuutje in het midden aan hun bovenlip. Als gevolg daarvan blijft de uitblaasopening altijd te groot, blijven het er vaak altijd twee, of gaan ze aan de zijkant van de mond blazen. Zelfs na lang en moeizaam oefenen zal dit geen mooie klank opleveren maar tonen met veel valse lucht of een schelle klank.
  • Als je tong groter is dan normaal, als je slist of de tong bij actie altijd eerst naar voren beweegt, is het raadzaam een leraar te nemen die daar verstand van heeft. In dat geval hoeft het geen probleem te zijn.
up home Fiep  

 
    DWARSFLUIT LEREN SPELEN aanschaf dwarsfluit
 
Wie is Fiep?  
De dwarsfluit
dwarsfluit bouw
dwarsfluit principe
 
Dwarsfluit leren spelen
algemene eisen
aanschaf dwarsfluit
dwarsfluitles nemen?
dwarsfluitleraar
 
Hoe speel je dwarsfluit?
basiskennis
verzorging dwarsfluit
blazen en embouchure
positie en houding handen
vingerzetting / grepentabel
ademhalingstechniek
 
 
  • Koop een nieuwe, of een gebruikte dwarsfluit; waarvan de kleppen perfect sluiten; de fittingen niet te los of te vast zitten en de assen geen speling vertonen.
  • Koop nooit een te goedkope dwarsfluit, d.w.z. een fluit waarvan de nieuwwaarde lager is dan ongeveer 500 Euro. Van dergelijke fluiten zijn het mechaniek en de fittingen meestal snel versleten.
  • Koop geen instrument duurder dan ongeveer 750 Euro. De meerprijs levert je niets extra's op of de nieuwprijs moet hoger zijn dan ca. 1250 Euro.
  • Bekende merken zijn o.a. Yamaha, Gemeinhardt, Trevor James en Buffet Crampon.
 
up home Fiep  

 
    DWARSFLUIT LEREN SPELEN dwarsfluitles nemen ?
 
Wie is Fiep?  
De dwarsfluit
dwarsfluit bouw
dwarsfluit principe
 
Dwarsfluit leren spelen
algemene eisen
aanschaf dwarsfluit
dwarsfluitles nemen?
dwarsfluitleraar
 
Hoe speel je dwarsfluit?
basiskennis
verzorging dwarsfluit
blazen en embouchure
positie en houding handen
vingerzetting / grepentabel
ademhalingstechniek
 
   
  Wil je leren spelen zonder muziekles te nemen? Dat kan, maar schaf dan tenminste een lesboek aan dat veel tekst en uitleg geeft, zoals mijn boek "LEER DWARSFLUIT MET FIEP 1". Dat is niet alleen een zeer motiverend lesboek voor de beginner, met veel muziek van deze tijd, maar de beste methode die er is.
Vind je het verstandiger om les te nemen neem dan bij voorkeur geen groepsles en blijf altijd kritisch want ook nu geldt nog steeds de uitspraak van componist Johann Joachim Quantz (1697-1773): 
 
'T is zeer profytelyk voor iemand, die zig met vrugt in de Muzyk gedenkt te oeffenen, indien hy terstond in 't begin by een goed meester raakt. Zommigen, door 't vooroordeel verblind, als of het in 't leeren van de eerste beginselen juist op geen deftig onderwyzer aankome, neemen, dikwyls uit zuinigheid, eenen hals, die het voor een ei en appel doet; gevolgelyk, niet zelden een' weetniet; zullende dus één blinde eenen andere den weg wyzen. Ik raad, in tegendeel, terstond den besten, die er te krygen is, op te zoeken, al zoude men deezen twee of driemaal meer, dan anderen, moeten geven. Dit zal voor eerst op den duur niet hooger aanlopen; ten tweeden, men spaart aldus tyd en moeite, gemerkt men het by een' goed meester verder in één jaar kan brengen, dan by een' prul misschien in tien jaaren. 
 
(Uit: Grondig onderwijs van den aardt en de regte behandeling der dwarsfluit door J.J.Quantz. Een  herdruk van de oorspronkelijke Nederlandse uitgave van 1774. Oosthoek. Utrecht.)
up home Fiep  

 
    DWARSFLUIT LEREN SPELEN dwarsfluitleraar
 
Wie is Fiep?  
De dwarsfluit
dwarsfluit bouw
dwarsfluit principe
 
Dwarsfluit leren spelen
algemene eisen
aanschaf dwarsfluit
dwarsfluitles nemen?
dwarsfluitleraar
 
Hoe speel je dwarsfluit?
basiskennis
verzorging dwarsfluit
blazen en embouchure
positie en houding handen
vingerzetting / grepentabel
ademhalingstechniek
 
   
  Zoek je muziekles in Apeldoorn? Frits Leffef is daar muziekleraar en geeft dwarsfluitles aan beginners tot en met ver gevorderden. Dus neem gerust contact met hem op.

 

up home Fiep  

 
    HOE SPEEL JE DWARSFLUIT? 1. Basiskennis
 
Wie is Fiep?  
De dwarsfluit
dwarsfluit bouw
dwarsfluit principe
 
Dwarsfluit leren spelen
algemene eisen
aanschaf dwarsfluit
dwarsfluitles nemen?
dwarsfluitleraar
 
Hoe speel je dwarsfluit?
basiskennis
verzorging dwarsfluit
blazen en embouchure
positie en houding handen
vingerzetting / grepentabel
ademhalingstechniek
 
   
  Veel van de info en tips komen uit mijn boek voor beginners "LEER DWARSFLUIT MET FIEP 1". Er zitten echter ook tips bij die bruikbaar zijn voor de gevorderde speler. (Er rust een Copyright op dus mag ze alleen van deze Website kopiëren voor privé gebruik).
 
BINNENKORT VERVOLGD MET: Gebruik van de tong, Tips over noten lezen.
  
Uit de naam 'dwarsfluit' blijkt al dat het instrument dwars wordt bespeeld. Gezien vanuit de speler wordt de fluit met de kop naar links vastgehouden (zie menu boven: de dwarsfluit: bouw).

De tonen worden verkregen door:
  • Lucht over de blaasopening tegen de uiterste rand ervan te blazen. Op deze rand wordt de lucht als het ware in twijfel gebracht of hij de dwarsfluit in zal gaan of er overheen. Daardoor ontstaat een trilling in de lucht die zich haaks daarop in de dwarsfluit verplaatst.
  • Verandering van de spanning en de positie van de lippen. Dit wordt de embouchure genoemd.
  • De kleppen te gebruiken; daarmee maak je de dwarsfluit in principe korter of langer. Gerekend binnen een octaaf worden de toon lager naarmate er meer kleppen gesloten zijn ( dus de dwarsfluit wordt langer) en andersom.
up home Fiep  

 
    HOE SPEEL JE DWARSFLUIT? 2. Verzorging dwarsfluit
 
Wie is Fiep?  
De dwarsfluit
dwarsfluit bouw
dwarsfluit principe
 
Dwarsfluit leren spelen
algemene eisen
aanschaf dwarsfluit
dwarsfluitles nemen?
dwarsfluitleraar
 
Hoe speel je dwarsfluit?
basiskennis
verzorging dwarsfluit
blazen en embouchure
positie en houding handen
vingerzetting / grepentabel
ademhalingstechniek
 
   
 
  • Als je de koffer wilt openen om de dwarsfluit eruit te halen, kijk dan eerst goed of de koffer met het deksel naar boven ligt. Dit voorkomt beschadiging.
  • Als je de koffer oppakt, en de dwarsfluit zit er in, controleer dan altijd of de sloten dicht zijn. Je zal de eerste niet zijn waarbij de dwarsfluit op die manier tegen de grond kwakt.
  • Je hoeft het instrument niet elke dag in de koffer te doen. Gebruik je een standaard, zet het geheel dan ergens neer waar het niet gemakkelijk omgestoten kan worden. Zit je in een orkest, laat je fluit dan in de pauze niet op de standaard staan.
  • Als je nog niet gewend bent de dwarsfluit in elkaar te zetten en uit elkaar te halen, doe dit dan de eerste tijd boven een zachte ondergrond. Dit voorkomt schade als je een deel per ongeluk laat vallen.
  • Wil je de wisdoek in het etui op de dwarsfluit bewaren, kijk dan eerst of er wel genoeg plaats voor is. Anders worden de kleppen te sterk ingedrukt.
  • Poets het metaal van een nieuwe of nagenoeg onbeschadigde oude dwarsfluit nooit met zilver- of koperpoets. Gebruik ook geen zilverdoekjes. Poets met spiritus en een echte zeem.
  • Draai de kop en de voet op het middenstuk; dus niet duwen en trekken. Je voorkomt zo dat de fittingen onregelmatig slijten of ovaal worden. Vet de fittingen regelmatig in (met vaseline of speciaal vet).
  • Leg de dwarsfluit nooit neer op de kleppen want dan komt er vocht op en worden ze snel kleverig. Is dat reeds het geval (ze maken dan een tjikkend geluid als je ze opent) schuif dan een papiertje met iets talkpoeder tussen de klep en het toongat, druk de klep voorzichtig dicht en schuif het papiertje een paar keer heen en weer. Helpt dit niet dan moet je ze schoon maken met een uitgeplozen wattenstaafje en wat spiritus.
  • Als de stemschroef los zit, omdat je de dwarsfluit bijvoorbeeld vervoerd hebt op de fiets, draai hem dan voorzichtig klemvast aan. Draai niet door, want dan trek je de stemkurk van zijn plaats.
  • Mogelijke oorzaken van tonen die het niet doen:
    Als je van de ene toon naar de ander gaat en de eerste toon blijft klinken, is de binnenkant van de klep van die eerste toon nat. De oorzaak is dat je de dwarsfluit met de kleppen naar beneden hebt gehouden. Maak de zaak droog met een vloeitje.
    Aan de dwarsfluit zitten schroefjes die de lange assen vasthouden waaraan de kleppen zitten. Deze schroefjes kunnen losgaan door het draaien van de assen of door het trillen van de dwarsfluit (bijvoorbeeld als je hem meeneemt op de fiets). De as van de B-klep kan er door het spelen ook langzaam uitdraaien. Controleer de schroefjes en de B-klep regelmatig, en draai wat los zit indien nodig voorzichtig vast. Een passende schroevendraaier kun je indien nodig kopen in een setje in elke Doe-Het-Zelf-Shop.
  • Het wissen:
    Als je lang achtereen speelt wordt de dwarsfluit aan de binnenzijde vochtig en moet dan na droog gemaakt worden. We noemen we dat Wissen. Gebruik een stuk van een dikke zakdoek of echte zeem om het vocht mee uit de fluit te vegen. Knip het ongeveer in de vorm als op de tekening:
Wisdoek voor dwarsfluit
 
Gebruik deze wislap als volgt:
  • Houd de lap schuin ten opzichte van de stok en steek A door de opening.
  • Vouw A terug tegen de stok en houd A klem met de wijsvinger van de rechterhand. Houd de rest van de lap stevig vast met je linkerhand. 
  • Draai dan de stok met behulp van je rechterduim een halve slag rechtsom.
  • Vouw vervolgens flap B met je linkerhand over de top van de stok en houd de flap klem tussen de duim en de wijsvinger van je linkerhand. 
  • Draai dan de stok verder rechtsom zodat de lap zich op de stok rolt.
  • Haal de dwarsfluit uit elkaar en wis de delen. Draai daarbij de wisstok steeds rechtsom anders gaat de lap los van de stok.
  • Met deze methode is de top van de wisstok goed afgeschermd zodat hij geen krassen maakt in de dwarsfluit; bovendien zit aan de top genoeg doek om ook de kop helemaal schoon te maken en heb je geen gehannes met te veel doek.
up home Fiep  

 
    HOE SPEEL JE DWARSFLUIT? 3. Blaasrichting en embouchure
 
Wie is Fiep?  
De dwarsfluit
dwarsfluit bouw
dwarsfluit principe
 
Dwarsfluit leren spelen
algemene eisen
aanschaf dwarsfluit
dwarsfluitles nemen?
dwarsfluitleraar
 
Hoe speel je dwarsfluit?
basiskennis
verzorging dwarsfluit
blazen en embouchure
positie en houding handen
vingerzetting / grepentabel
ademhalingstechniek
 
   
  Blaasrichting   Fiep zegt:"Play flute and you can blow a joint without being chased by the police".
Bij lage tonen moet je de lucht hoger over de mondplaat mikken; hoe hoger de toon des te lager. Dit is lastig aan te leren, omdat je van nature geneigd bent het omgekeerde te doen. Dus onthoud: hoge tonen, neus naar beneden; lage tonen, neus omhoog.
(In het Engels is blazen "blow" en heet de kop van de dwarsfluit "headjoint". Vandaar de opmerking van Fiep hiernaast.)
 
Embouchure
Alle handelingen met de lippen en de onderkaak, nodig om dwarsfluit te spelen, noemen we embouchure (spreek: "amboesjure"). Deze kan worden onderscheiden in 4 onderdelen:
 
  1. De onderkaak.
    Bij het spelen wordt de onderlip tegen de mondplaat gehouden. Daardoor wordt de onderlip ingedrukt en als gevolg daarvan wordt de opening tussen de lippen te groot. Om dit tegen te gaan moet je de onderkaak tijdens het spelen naar voren doen.

  2. Smalle mond.
    Door het intrekken van de mondhoeken krijg je een mooi ronde uitblaasopening tussen de lippen. Je toon wordt daardoor warmer en directer omdat er geen zijlucht ontstaat. Het is niet gemakkelijk te leren; trek je wangen in, alsof je er op wilt bijten.

  3. Lipspanning.
    Als je speelt wil de uitgeblazen lucht je lippen naar voren bewegen. Omdat te voorkomen moet je ze onder spanning zetten. Hoe hoger de toon, des te groter de spanning.
    De spanning van je bovenlip regel je met spieren tussen mond en neus onder je neusgaten. Span ze schuin zijwaarts naar beneden. Merk op dat je neusgaten verder open gaan staan.
    De spanning van je onderlip regel je met spieren tussen mond en kin ter hoogte van de onderste hoektanden. Met deze spanning druk je de onderlip omhoog. Trek deze spieren een beetje tegen de onderste hoektanden, dat geeft steun.
    Merk op dat de lipspanning het hoogst is bij de mondhoeken.

  4. Volle lippen.
    Als de lucht die je uitblaast de vorm heeft van een dun, rond recht buisje ontstaat een veel warmere, directe toon. Dit bereik je door je lippen vol op elkaar te zetten en de binnenkant ietsje naar buiten te keren.
    Als je daarentegen met strakke lippen speelt, ze naar binnen trekt en de spanning rond de opening hoger maakt, wordt de opening een spleet en krijgt de luchtstroom een conische vorm. Hierdoor wordt de toon scheller en hoor je veel gezoef.

    Bedenkt altijd:
    Als je de mondplaat hard tegen je onderlip moet drukken om een toon te halen, is je embouchure flut!
    Als je je bovenlip op je onderlip drukt in plaats van andersom, is je embouchure flut!

 

Bij het volgen van deze regels moet je altijd bedenken dat je lippen tijd nodig hebben om zich te ontwikkelen. Dus heb geen haast en dan zul je spoedig zo mooi spelen als ik:
Fiep de Dwarsfluit Film 01: Telemann
up home Fiep  

 
    HOE SPEEL JE DWARSFLUIT? 4. Positie en houding handen
 
Wie is Fiep?  
De dwarsfluit
dwarsfluit bouw
dwarsfluit principe
 
Dwarsfluit leren spelen
algemene eisen
aanschaf dwarsfluit
dwarsfluitles nemen?
dwarsfluitleraar
 
Hoe speel je dwarsfluit?
basiskennis
verzorging dwarsfluit
blazen en embouchure
positie en houding handen
vingerzetting / grepentabel
ademhalingstechniek
 
   
  Positie van duim en vingers van de linker hand
Het onthouden van de plaats van de vingers op de dwarsfluit is gemakkelijk als je begint met de klep die met de linker pink wordt bediend. Deze klep zit halverwege het middenstuk en steekt daar uit. Het is in feite een hendel waarmee een klep geopend wordt als je er op drukt (zie tekening onder).
In tegenstelling tot de vingers kan de duim op één of twee kleppen worden geplaatst: Op de dubbelklep (= een klep + een hendel worden tegelijk ingedrukt) of op de B-klep (= alleen de klep wordt gesloten). Voorlopig moet je alleen de B-klep gebruiken.
 
Dwarsfluit: positie linker hand
      
    Houding van de linker hand
    De hand moet zover omhoog gericht worden dat het middenstuk van de dwarsfluit rust op de verdikking van het gewricht aan de basis van je linker wijsvinger. Dus je pols bevindt zich dan nagenoeg onder het middenstuk terwijl de palm van je hand recht omhoog gericht is. Dit is niet gemakkelijk omdat je je linker voorarm meer horizontaal moet houden.
Je vingertoppen hoeven niet precies op de kleppen te komen (als je geen open kleppen hebt). Buig ze dus niet teveel en laat ze maar over de kleppen steken. Probeer met name de linker wijsvinger alleen te buigen na het eerste kootje. Als je hem ook buigt na het tweede kootje (omdat je met de top precies op de klep wilt komen) komt de vinger veel te veel onder spanning te staan en dat is slecht voor de spieren. Doe het maar eens en dan voel je wat ik bedoel. Je ziet dan bovendien ook dat hij gedeeltelijk wit wordt omdat je het bloed plaatselijk weg perst. Je snapt dat dat niet erg gezond voor je vinger is.
 
Positie van duim en vingers van de rechter hand
Ook hier is de stand van duim en vingers gemakkelijk te onthouden als je begint met de pink. Deze komt op de eerste klep van de voet. Eigenlijk is ook dit een hendel die een klep opent als je er op drukt en de klep dicht doet als je hem loslaat. Bij de meeste grepen moet je deze klep indrukken en daarom kan je pink pijn gaan doen. Je kan dit voorkomen door hem iets krom te houden al is dat wel lastig.
De overige vingers zet je achtereenvolgend op de naastliggende grote kleppen van het middenstuk.
De duim wordt aan de onderkant van het middenstuk geplaatst, ter hoogte van de wijsvinger. Dat is nu nog lastig omdat de pink dat niet gewend is. Daarom mag je de duim nu nog wel iets meer naar rechts verplaatsen om de pink een beetje te helpen.

Bedenk altijd: Als je de mondplaat harder tegen je onderlip moet drukken om te voorkomen dat de dwarsfluit uit je handen slipt, dan is de houding van je handen flut!
up home Fiep  

 
    HOE SPEEL JE DWARSFLUIT? 5. Vingerzetting
 
Wie is Fiep?  
De dwarsfluit
dwarsfluit bouw
dwarsfluit principe
 
Dwarsfluit leren spelen
algemene eisen
aanschaf dwarsfluit
dwarsfluitles nemen?
dwarsfluitleraar
 
Hoe speel je dwarsfluit?
basiskennis
verzorging dwarsfluit
blazen en embouchure
positie en houding handen
vingerzetting / grepentabel
ademhalingstechniek
 
   
  Als je de dwarsfluit bekijkt valt op dat er meer kleppen op zitten dan je vingers hebt. Het kleppensysteem is zo ontworpen dat de vingers bijna nooit in de lengterichting van de fluit verplaatst hoeven te worden en meestal steeds op dezelfde klep worden gezet. Dit betekent dat veel kleppen met elkaar in verbinding staan zodat met één vinger twee of drie kleppen tegelijk kunnen worden bediend.
 
Dwarsfluitgrepen en het snel aanleren ervan
De combinatie van vingers, nodig om een toon op de dwarsfluit te spelen, noemt men de greep van die toon. Tijdens het aanleren van de grepen houden velen de vingers, die bij een greep niet gebruikt worden, zo ver mogelijk van de dwarsfluit af. Let hier tijdens het studeren steeds op zodat je snel aanleert de vingers altijd vlak bij de kleppen te houden. Daardoor gaat het spelen van snelle loopjes al gauw veel gemakkelijker en beter, en worden de vingerspieren niet te veel belast.
Omdat je bij het spelen op de dwarsfluit niet kan zien wat je vingers doen, is het raadzaam om elke nieuwe greep ook droog te oefenen. Doe dit zittend en zet daartoe de dwarsfluit op je rechter bovenbeen met de kop op je linker schouder.
Grijp een toon die je al kent en kijk eerst goed waar elke vinger zich bevindt. Bedenk dan welke vinger(s) je moet gaan bewegen om de nieuwe toon te krijgen. Voer pas daarna de greep uit. Wissel enkele malen van greep in een langzaam tempo (maar met een flitsend snelle beweging); blijf daarbij voortdurend kijken wat je vingers doen. Moet er meer dan één klep gesloten worden, luister dan goed of ze dat tegelijk doen.
Als je dit 'droog oefenen' zeer oplettend doet zul je merken dat 1. je het maar kort hoeft te doen en 2. dat je vingers automatisch hun werk goed doen tijdens het spelen. Dit is de kern van wat ik de "Fiepiaanse" studeermethode noem. Ik kom daar zeker nog op terug. Het droog oefenen is niet alleen zinvol als je nog een beginnend speler bent, maar altijd aan te raden bij het oefenen van een lastig loopje. Het voorkomt bovendien RSI.
up home Fiep  

 
    HOE SPEEL JE DWARSFLUIT? 6. Grepentabel
 
Wie is Fiep?  
De dwarsfluit
dwarsfluit bouw
dwarsfluit principe
 
Dwarsfluit leren spelen
algemene eisen
aanschaf dwarsfluit
dwarsfluitles nemen?
dwarsfluitleraar
 
Hoe speel je dwarsfluit?
basiskennis
verzorging dwarsfluit
blazen en embouchure
positie en houding handen
vingerzetting / grepentabel
ademhalingstechniek
 
   
  FIEP'S DWARSFLUIT GREPENTABEL
Deze bevat vooralsnog de standaard grepen voor C1 t/m B3.
Overzicht vingerzetting dwarsfluit L= linkerhand, R = rechterhand;
1 = duim, 2 = wijsvinger, 3 = middelvinger, 4 = ringvinger, 5 = pink. Een streepje tussen twee vingers betekent "tot en met".
Als er L1 staat mag je daar ook L1* voor nemen (behalve bij Fis3 en B3). De rechterduim (R1) is niet vermeld omdat je hem altijd gebruikt.
Overzicht vingerzetting dwarsfluit De plaats van de vingers op de dwarsfluit staat in het plaatje.
up home Fiep  


 
    HOE SPEEL JE DWARSFLUIT? 7. Ademhalingstechniek
 
Wie is Fiep?  
De dwarsfluit
dwarsfluit bouw
dwarsfluit principe
 
Dwarsfluit leren spelen
algemene eisen
aanschaf dwarsfluit
dwarsfluitles nemen?
dwarsfluitleraar
 
Hoe speel je dwarsfluit?
basiskennis
verzorging dwarsfluit
blazen en embouchure
positie en houding handen
vingerzetting / grepentabel
ademhalingstechniek
 
   
  Onderstaande info is een uittreksel uit onder andere de boeken "SPEEL MEE MET FIEP" en "LISTEN, FEEL and THINK" door Frits Leffef (Er rust een Copyright op dus mag je de info alleen van deze Website overnemen en alleen voor privé gebruik).
 
Buik-, borstademhaling, en geforceerde borstademhaling
De beste manier om adem te halen is door middel van buikademhaling. Het principe ervan is feitelijk erg eenvoudig:
1.   Trek je onderbuik in.
  Dit heeft ten eerste als gevolg dat de onderkant van je longen wordt ingedrukt. Als reactie daarop trekken de spieren tussen je ribben samen; je borstkas wordt daardoor nauwer en drukt je longen aan de zijkant in.
  De longen worden dus kleiner en de druk van de lucht erin groter. Die lucht wordt daardoor naar buiten geperst: je ademt uit!
   
2. Ontspan snel je buikspieren.
  Hierdoor zal de onderkant van je longen naar beneden vallen en de inhoud ervan plotseling groter worden. Als gevolg daarvan wordt de luchtdruk in de longen lager dan buiten het lichaam; dus zal er lucht naar binnen stromen.
  Als reactie hierop ontspannen de spieren die tussen je ribben zitten, de naar binnen stromende lucht kan daardoor de ribben uit elkaar drukken. Op deze manier worden de longen ook nog in zijwaartse richting groter. Dit is inademen!
 
De werking van de ribben als onderdeel van het hele proces heet borstademhaling. Merk op dat deze automatisch gaat.
 
Als je iemand vraagt om eens diep in te ademen, zul je meestal zien dat hij of zij dat NET ANDERSOM DOET als hierboven beschreven, namelijk met de buik ingetrokken en met opgetrokken schouders en borst; dat heet geforceerde borstademhaling.
 
up   De voordelen van buikademhaling
 

 

 

 

  1. Bij buikademhaling gebruik je de volledige longcapaciteit.
Bij geforceerde borstademhaling is de buik altijd ingetrokken en dus de onderkant van je longen ingedrukt bij het inademen; er kan dan minder lucht in. De ribben zijn dan alleen door grote kracht uit elkaar te bewegen.
   
2. Bij buikademhaling worden de spieren van de onderbuik gebruikt om ademdruk te leveren; de spieren in de borst worden zoveel mogelijk ontspannen gehouden. Daardoor treedt er geen spanning in de keel op, kun je gemakkelijk kopstemstand van je stembanden voorkomen, en zal de adem de grootste snelheid hebben in de voorkant van de luchtpijp en onderin de mondholte. Dit zijn de juiste voorwaarden voor het spelen met een VOLLE WARME toon.
  Bij geforceerde borstademhaling worden de spieren rond de bronchiën (de buizen die de longen verbinden met de luchtpijp) gebruikt om ademdruk te leveren. Dit veroorzaakt spanning in de spieren en hoge bloeddruk in de aderen van de borst, schouders, nek en het hoofd. De keel wordt nauw en gespannen, en zal vaak in kopstemstand gaan staan; een dunne en nasale toon is het gevolg. Dit effect wordt versterkt doordat de adem de grootste snelheid heeft in de achterkant van de luchtpijp en bovenin de mondholte.
   
3. Buikademhaling kost minder energie omdat alleen voor het uitademen spierkracht wordt gebruikt. Geforceerde borstademhaling kost meer energie, vooral omdat spierkracht gebruikt wordt voor zowel het uit- als inademen.
   
4. Er zijn veel medische redenen die maken dat buikademhaling beter is dan geforceerde borstademhaling. Een belangrijke daarvan is dat buikademhaling stress reducerend werkt.
 
up   Is het moeilijk om buikademhaling te leren?
 

 

 

 

  Bij buikademhaling moet je de buikspieren in de onderste helft van de buik gemakkelijk kunnen intrekken en ze daarna snel kunnen ontspannen. Heb je daar moeite mee, doe dan de volgende oefening:
   
1.  Ga op je rug liggen en leg je handen plat over elkaar stevig op je buik net onder je navel (niet erboven, want dan druk je op je maag).
2. Adem langzaam in door je iets geopende mond en druk al doende je buik omhoog, tegen de druk van je handen in. Als je voelt dat je buik zijn verste stand heeft bereikt, houd dan de de adem drie tellen vast. Ontspan daarna snel de buikspieren en adem tegelijk door de mond uit.
3. Herhaal deze oefening tien keer. Doe je dat elke dag gedurende een week dan kan je je buik intrekken en ontspannen zonder hulp van je handen. Je hebt eerder resultaat als je de oefening doet vlak voordat je gaat slapen. Om de buikspieren te ontspannen, zowel in zittende als staande houding, helpt het als je het gevoel oproept "dat je je buik laat vallen".
 
Inademen door de neus tijdens het spelen van een blaasinstrument heeft in principe geforceerde borstademhaling tot gevolg. Daarom raad ik het ten sterkste af. Alleen zeer ervaren spelers is dit toevertrouwd, zij het dat het ook hun dan zeer veel concentratie en energie kost om toch buikademhaling te gebruiken en de keel open en ontspannen te houden.
 
Stresskickers, die zeer zeker moeite met voornoemde oefening zullen hebben, raad ik aan in de  ochtends direct na het wakker worden te oefenen en bij het uitademen de mond licht te sluiten zodat de uitstromende lucht hoorbaar wordt.
 
Super-stresskickers raad ik ook aan in de ochtend direct na het wakker worden te oefenen maar daarentegen de mond te openen en wel door de onderkaak flink te laten zakken. Tijdens het uitademen moeten ze een zo laag mogelijk, licht gebrom onder uit de keel produceren (niet forceren!). Waarschuw de huisgenoten (en de buren als je met open raam slaapt) dat je dit gaat doen, want anders komen ze misschien op de meest vreemde gedachten!
up   Ademhalen en motoriek
    Als je voor het eerst buikademhaling probeert, betekent dat het afleren van geforceerde borstademhaling. Dat zal het grootste probleem zijn omdat buikademhaling het tegengestelde is. Je moet dus andersom leren denken!
Onder normale omstandigheden regelt je Automatisch Motorisch Zenuwcentrum (zie ook verderop) alle spieractie die nodig is om te ademen. In het begin zal het centrum er dus de oorzaak van zijn dat je het (automatisch) verkeerd doet en zal je vaak een soort worstelend gevoel hebben in je hersens en spastische bewegingen in borst en buik. Dat is in feite een strijd tussen het Bewuste Zenuwcentrum en het AMZ.
Dus het probleem bij het gaan beoefenen van buikademhaling is dat je het AMZ drastisch moet herprogrammeren. De beste en snelste manier om dat te doen, is (1) elke actie op een zeer laag tempo te verrichten, (2) alle acties gedetailleerd te beschrijven en (3) het AMZ de tijd te gunnen te onthouden wat je gedaan hebt. De ideale manier om te oefenen is dus het spelen van lange noten gevolgd door even lange rusten en daarbij het onderstaande schema te memomeren: 
 
  KLANK    =  BUIK IN   =   ADEM UIT   =  WERK
STILTE  =  BUIK UIT  =  ADEM IN      =  UITRUSTEN 
 
 
Onderstaande oefening is een goed voorbeeld. Speel in een rustig tempo (Moderato); gebruik in de maten met rusten de eerste tel om je buik te laten vallen en de overige tellen om je adem kalm vanzelf naar binnen te laten stromen.
 
 adem oefening
     
    Het is erg belangrijk dat je begrijpt dat inademen slechts mogelijk is nadat je je buik hebt laten vallen. Als je dit op de juiste manier doet zul je de druk van de naar binnen stromende lucht het eerst achter je navel voelen. Daarna voel je dat de druk omhoog gaat en je borst zijwaarts breder maakt. Daartoe is het nodig dat:
  • de onderkant van je bekken iets naar voren is gekanteld
  • je rug en schouders een beetje naar voren gekromd staan
  • je bovenarmen onder een hoek van ongeveer 50 graden zijwaarts gericht zijn
  • je je breed in de schouders maakt
  • je, zowel zittend als staand, de benen iets uit elkaar doet en de voeten iets zijwaarts richt
Laat de druk nooit zo hoog komen dat je hem onder je borstbeen of schouderbladen voelt, want dan verval je in geforceerde borstademhaling. Dus zet geen hoge borst op en strek je rug niet; als je ingeademd hebt moet je het gevoel hebben dat je korter en breder geworden bent; niet smaller en langer.
Het publiek zal diep onder de indruk zijn van je aanwezigheid!
 
up   Het Auto Motorisch Zenuwcentrum
    Het AMZ is een deel van je hersens dat er voor zorgt dat je bij een groot aantal bewegingen niet bewust hoeft te denken, bijvoorbeeld bij het lopen. Je kan het iets aanleren maar het kan zichzelf ook iets aanleren. In beide gevallen werkt het volgens het principe van de "beoordeling van 2"; als het twee maal geconfronteerd wordt met dezelfde beweging neemt het aan dat vervolgbewegingen net zo gaan.
Dus kun je het AMZ leren een handeling automatisch uit te voeren door deze slechts 2 maal te doen. Echter bestaat een handeling vaak uit meerdere aspecten, en elk van die aspecten moet 2 keer voorgedaan worden. Dit kan nogal eens veroorzaken dat je langer bezig bent om iets aan te leren, want je hebt niet altijd alle aspecten van een handeling meteen in de gaten.
Verder is het zo dat het AMZ weliswaar honderden handelingen automatisch tegelijk uitvoeren kan, maar eigenlijk maar één goed als je hem in de leerstand zet. Het laatste gebeurt bijvoorbeeld als je tijdens het dwarsfluit spelen vreselijk zit op te letten of je een bepaald onderdeel van de muziek goed speelt, bijvoorbeeld de juiste voortekens. Je AMZ gaat dan de juiste voortekens leren en vergeet dan als het ware even de precisie over de rest. Iedere muzikant maakt dat mee, je let op de mollen en dan gaat bijvoorbeeld het ritme weer verkeerd. Daarom moet je een verschil maken tussen studeren en spelen.
 
Studeren is over alle onderdelen van een muziekstuk en de nodige techniek op de dwarsfluit goed nadenken en elk ervan apart aan je AMZ voordoen (2 keer dus).
 
Spelen is in het oneindige kijken (= je ontspannen en niets meer willen controleren) en vervolgens alleen maar het muziekstuk in je hoofd zingen. Dan wordt alles wat je met je dwarsfluit moet doen om dat muziekje mooi te laten klinken automatisch door je AMZ gedaan. Dus het pakken van de juiste grepen, je embouchure en dus ook je manier van ademhalen!
 
up   Dus hoe groter je nauwkeurigheid bij het studeren en hoe beter je je bij het dwarsfluit spelen kan ontspannen, des te sneller schiet je op en des te groter is het plezier.



Wie is Fiep?  
De dwarsfluit
dwarsfluit bouw
dwarsfluit principe
 
Dwarsfluit leren spelen
algemene eisen
aanschaf dwarsfluit
dwarsfluitles nemen?
dwarsfluitleraar
 
Hoe speel je dwarsfluit?
basiskennis
verzorging dwarsfluit
blazen en embouchure
positie en houding handen
vingerzetting / grepentabel
ademhalingstechniek
 
   
  WEL, VOORLOPIG LAAT IK HET HIERBIJ.
Vaste bezoekers zullen hebben gemerkt dat de site is verhuisd en de indeling is veranderd zodat hij overzichtelijker is. Verder zijn een aantal fouten verbeterd die door bezoekers werden gemeld (dank o dank).
 
NOG NIETS INTERESSANTS GEVONDEN?
Als je verder op de website wilt gaan kijken, kies dan een item uit het menu boven.
 
Hou je het echter voor gezien, dan dank ik je van harte voor je bezoek.
 
FRITS LEFFEF
 
 

   
     
   

© 2002-2009    BL - MUSIC  HOLLAND  KvK 08067726 Apeldoorn   privacy verklaring   Logo BL-Music